تحلیل عناصر شکلی انگیزش در خطابه جهاد نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و معارف نهج البلاغه، دانشگاه میبد.

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد

3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد

4 دانشیار گروه مشاوره و روان شناسی، دانشگاه اردکان

چکیده

انگیزش به معنای جوشش و جنبش و یک حالت درونی است که رفتار انسان را نیرو بخشیده، به حرکت درآورده و به سوی اهداف معیّنی راهنمایی می کند. هدف پژوهش حاضر، استقراء و تحلیل عناصر انگیزشی در خطابه های نهج البلاغه جهت ایجاد یا تغییر رفتارها و واکنش های مخاطبان است. خطبه جهاد از جمله خطابه-های بلیغ و برخوردار از انواع ابزار و عناصری است که گوینده برای تحریک و تهییج  کوفیان و مقاومت مقابل دشمن، در قالب گفتاری حماسی و با گزینش واژگانی خاص، ایراد کرده است که در برانگیختن آنان بسیار مؤثر بوده و می توانست حرکت و جنبشی انکارناپذیر را ایجاد کند. این پژوهش به روش توصیفی و  تحلیل آماری و استنباطی، در جستجوی کشف عناصر انگیزشی در سطوح مختلف گفتاری و سزاواری ایجاد انگیزش در مخاطب است. نتیجه پژوهش نشان می دهد که در سطح آوائی: حروف جهر، حروف روان، و مصوّت  های تیره و درخشان و در سطح دستوری: به ترتیب افعال معلوم با صدای دستوری فعّال، جملات کوتاه و در سطح بلاغی: عنصر تشبیه نسبت به دیگر عناصر انگیزشی، دارای بسامد  بیشتری هستند.

کلیدواژه‌ها